Robotstofzuiger als bewijs: toch de cel

Er staat een robotstofzuiger in de woonkamer. Hij rijdt zijn rondje als je weg bent, hij komt onder de bank, en er zit een camera in omdat hij anders tegen de tafelpoot aan blijft duwen. Diezelfde camera kun je vanaf je telefoon live bekijken. Dat is geen bug. Dat staat in de handleiding.

In Taiwan is een man daarvoor veroordeeld tot vijf maanden cel en een boete van omgerekend ongeveer 4000 euro. Hij vermoedde dat zijn vrouw vreemdging, gebruikte de camera- en livestreamfunctie van de robotstofzuiger om haar op afstand te filmen, en legde zo beelden vast waarop zij zich omkleedde en naakt door het huis liep. Die beelden gebruikte hij in een civiele zaak tegen zijn vrouw en haar vermeende minnaar. Hij won die zaak: de rechter oordeelde dat er een buitenechtelijke relatie was en kende hem ongeveer 13.000 euro schadevergoeding toe. Daarna stapte zijn vrouw naar de rechter wegens het maken van privéopnames zonder toestemming. De Telegraaf tekende de zaak op, op basis van Shanghai Daily.

Bewijs dat wordt toegelaten is nog geen bewijs dat legaal is verzameld

Dit is de kern en hij wordt in de praktijk voortdurend door elkaar gehaald. De strafrechter oordeelde dat de opnames eerder wél als bewijs waren geaccepteerd, maar dat ze niet rechtmatig waren gemaakt. Dat zijn twee verschillende vragen. Of een rechter iets meeweegt, zegt niets over de vraag of jij het mocht opnemen.

De Taiwanese wet is niet de Nederlandse, dus de straf zegt hier niets. De structuur wel. Ook in Nederland kan de burgerlijke rechter onrechtmatig verkregen bewijs meewegen, terwijl het heimelijk filmen van iemand in een woning strafbaar is. Dat betekent dat je in een echtscheiding of een burenruzie een zaak kunt winnen met beeld waarvoor je daarna zelf aangifte aan je broek krijgt. Dat is geen theoretisch scenario, dat is precies wat hier gebeurde.

Het advies “leg alles vast” komt ook uit onze eigen hoek

Juristen, en wij dus ook, zeggen tegen cliënten dat ze moeten documenteren. Maak foto’s, bewaar berichten, schrijf op wanneer wat gebeurde. Dat is goede raad, en het is onvolledig. Bij vastleggen van schade of van een gesprek waar je zelf bij bent, ligt het simpel. Bij camerabeeld van iemand in zijn eigen huis ligt het omgekeerd, en dat verschil noemen wij te weinig hardop.

Er zit nog een schaduwkant aan zo’n uitspraak. Wie hoort dat filmen strafbaar is, kan concluderen dat vastleggen dus altijd riskant is, en dan verdwijnt ook het bewijs dat wél mag. Het onderscheid ligt niet bij het apparaat maar bij wie er gefilmd wordt, waar, en of diegene dat kon weten. Hoe je dat voor letselschade wél goed doet, staat in beeldmateriaal vastleggen als bewijs.

Kijk vanavond welke apparaten in huis een camera hebben

Loop je huis één keer rond met die ene vraag: waar zit een lens. De stofzuiger, de deurbel, de babyfoon, de oude tablet die als fotolijst in de keuken staat, de printer met scanfunctie die aan wifi hangt. Kijk daarna in de bijbehorende app wie er allemaal toegang heeft. Bij apparaten die zijn ingesteld toen iedereen nog samen in dat huis woonde, staat er vaak nog een account op dat er niet meer hoort te zijn.

Dat is niet alleen relevant bij een scheiding. Het is dezelfde route waarlangs iemand anders jouw huis binnenkijkt zonder dat er iets gehackt hoeft te worden. Wat je doet als je gegevens wél misbruikt zijn, staat in juridische stappen bij identiteitsfraude.

Wanneer krijgt Nederland hier een eigen uitspraak over?

Zaken als deze komen hier nog nauwelijks voor de rechter, en dat is een kwestie van tijd. Slimme apparaten met een camera staan in steeds meer huizen, en scheidingen worden steeds vaker met digitaal materiaal uitgevochten. Zodra een Nederlandse rechter zich uitspreekt over beeld uit een huishoudelijk apparaat, wordt zichtbaar welke kant het opgaat: weegt de rechter het bewijs mee omdat de waarheidsvinding voorgaat, of laat hij het buiten beschouwing omdat de inbreuk te groot is. Die eerste uitspraak bepaalt hoe advocaten hun cliënten hierover gaan adviseren.

Dit artikel is algemene informatie over een rechterlijke uitspraak in het buitenland en geen juridisch advies over uw eigen situatie. Zit u in een zaak waarin beeldmateriaal een rol speelt, leg die dan voor aan een advocaat.