Negen jaar voor Maassluis: waarom de rechtbank doodslag zag en geen moord

De rechtbank Rotterdam heeft donderdag negen jaar cel opgelegd voor het doodrijden van de 18-jarige Nabil in Maassluis. De rechtbank noemde de auto in de uitspraak letterlijk een wapen, maar veroordeelde de 24-jarige verdachte voor doodslag en niet voor moord. Het Openbaar Ministerie had tien jaar geëist en ging wel uit van moord, meldt Rijnmond.

Dat verschil van één kwalificatie is voor nabestaanden vaak het moeilijkst te volgen deel van een vonnis. Juridisch zit er een scherpe bewijsvraag onder, en die is de moeite waard om uit te leggen.

Wat de rechtbank wél bewezen achtte

De verdachte hield vol dat het een ongeluk was en dat hij het slachtoffer niet op tijd kon ontwijken. De rechtbank ging daar niet in mee: hij reed recht op het slachtoffer af en had tijd genoeg om naar rechts te sturen, waar niemand stond. Over de camerabeelden zei de rechtbank dat te zien en te horen is dat hij accelereert en dat de motor een hoog toerental heeft, en dat Nabil in het licht van de koplampen te zien moet zijn geweest.

Daarmee staat het opzet vast in de vorm die voor doodslag nodig is: je hoeft de dood niet gewild te hebben, het is genoeg dat je bewust de aanmerkelijke kans daarop aanvaardt. Wie op een groep mensen inrijdt met een hoog toerental, aanvaardt die kans. Doodslag staat in artikel 287 van het Wetboek van Strafrecht en kent een maximum van vijftien jaar.

Waarom moord afviel

Voor moord (artikel 289) is meer nodig: voorbedachte raad. De verdachte moet tijd hebben gehad om na te denken over de betekenis van zijn daad en die tijd ook benut hebben. Het OM zag die voorbedachte raad wél, mede omdat de groep vanuit Den Haag naar Maassluis reed en het andere gezelschap via Snapchat opspoorde na een verbale ruzie.

De rechtbank zegt echter dat er geen bewijs is dat de verdachte het slachtoffer daadwerkelijk wilde doodrijden. Bewust de confrontatie zoeken is niet hetzelfde als besluiten iemand te doden. Bij een auto is dat onderscheid lastiger dan bij een vuurwapen: rijden begint als normaal gedrag en kantelt binnen seconden. De advocaat van de familie, Frank Hamers, zegt dan ook dat de nabestaanden vinden dat het gebruik van een auto als moordwapen gelijkgesteld zou moeten worden aan schieten. Dat is een begrijpelijk standpunt, maar het strafrecht toetst niet het middel — het toetst wat er in het hoofd van de bestuurder bewezen kan worden.

Wat er verder in de negen jaar zit

De straf is niet alleen voor de dood van Nabil. Meegewogen zijn ook de poging tot doodslag op zijn vriend, die net op tijd wegsprong, en het verwonden van een vrouw door met een openstaande deur achteruit te rijden. Daarnaast telt mee dat de verdachte het slachtoffer gewond heeft achtergelaten en volgens de rechtbank nauwelijks verantwoording heeft genomen. Na de celstraf mag hij tien jaar lang geen auto besturen, de maximale termijn die de rechtbank kon opleggen.

Dat laatste is voor de praktijk relevanter dan het lijkt. Een rijontzegging van tien jaar bovenop een lange gevangenisstraf betekent dat iemand pas ver in de jaren dertig weer legaal achter het stuur zit.

Het bewijs kwam van beeld

De kern van dit vonnis zijn de camerabeelden. Niet als sfeerbeeld, maar als bewijsmiddel waaruit snelheid, motorgeluid, rijlijn en zicht zijn afgeleid — inclusief de vaststelling dat er ruimte was om naar rechts te sturen. Eerder onderzoek in deze zaak stelde de snelheid vast op 22 tot 28 kilometer per uur, wat laat zien hoe gedetailleerd zo’n reconstructie gaat.

Dat maakt het opnieuw duidelijk hoeveel er afhangt van de manier waarop beeld wordt veiliggesteld en uitgelezen. Wij schreven daar eerder over in digitaal bewijsmateriaal in een juridische zaak en in letselschade vastleggen met beeldmateriaal. Wie in een strafzaak of letselzaak betrokken raakt, doet er goed aan beelden meteen te laten veiligstellen: bij camera’s van derden zijn ze na een paar weken vaak overschreven.

Tegen de uitspraak staat hoger beroep open, voor zowel het OM als de verdediging. De discussie over de vraag of dit doodslag of moord was, is met dit vonnis dus niet noodzakelijk afgerond.